De auteurs van de nieuwe editie van Leren en onderwijzen noemen grappig, positief, creatief, geduldig, enthousiast, … als eigenschappen van een goede leraar. Maar het is ook belangrijk om meer aandacht te besteden aan de totale persoonlijkheidsvorming van de leerling. Vorming van waarden en attituden wint aan belang. Daarbij zijn een aantal dingen belangrijk: de relatie leerling-leraar, modeling, bekrachtiging en orde houden.

Relatie leerling-leraar

Een goede relatie tussen leerling en leraar is een noodzakelijke voorwaarde om het gedrag van leerlingen te kunnen beïnvloeden. In de literatuur is nogal wat onderzoek te vinden over verschillende typologieën van omgangsvormen tussen leerlingen en leerkrachten, zoals de democratische, de autocratische en de antiautoritaire stijl.

  • De autocratische stijl: autocratisch opgevoede kinderen zijn volgzaam, ordelijk, beleefd en tonen geen agressief gedrag tegenover hun opvoeders. Wel zullen ze agressief reageren tegen medeleerlingen en zijn ze bovendien erg afhankelijk van anderen.
  • De democratische stijl: deze stijl levert eerder kinderen op die nieuwsgierig en origineel zijn. Die kinderen zijn weleens druk, onbeleefd en ongehoorzaam. Ze zijn ook moediger en actiever dan anders opgevoede leerlingen.
  • De antiautoritaire stijl: kinderen met een antiautoritaire opvoeding tonen meer creativiteit en zijn erg zelfstandig. Ze zijn ook meer bereid tot samenwerking. Ze kunnen wel eigengereider en erg direct zijn.

Er zijn ook manieren om buiten de les de relatie leerling-leraar op te bouwen, zoals het helpend gesprek of coachinggesprek. Leraren die dat regelmatig toepassen, zijn telkens weer verrast door de goodwill en de bereidheid van de leerling om de leraar tegemoet te komen.

Modeling

Modeling of identificatie of leren door observatie, is nieuw gedrag leren of bestaand gedrag afzwakken of versterken door gedragingen van anderen te observeren. In het verlengde daarvan is het ook zo dat, wanneer je een modelpersoon voor ogen hebt (een persoon die je als voorbeeld neemt), je ook kijkt naar de gedragingen die bij die persoon beloond worden of die succes hebben. Je ervaart dan die beloning als het ware eveneens als een beloning voor jezelf.

Bekrachtiging

Bij het begrip bekrachtiging in de brede zin komt het erop aan dat je door allerlei na-effecten te gebruiken een attitude gaat vormen of afleren. Je bekrachtigt het gewenste gedrag met positieve vormen van bekrachtigen (beloningen), terwijl je het ongewenste gedrag elimineert met negatieve vormen van na-effecten. Bij bekrachtiging is niet alleen straffen en belonen belangrijk. Ook duidelijkheid en structuur werken bekrachtigend op het leren en lijken schoolprestaties te verhogen.

Orde houden

Het probleem van orde houden, klas houden en de discipline in de klas en op school is de laatste decennia almaar omvangrijker geworden. Tegenwoordig wordt orde houden vaak in een verbrede betekenis gehanteerd, in de zin van klasmanagement. Klasmanagement bestaat uit alle maatregelen die een leraar neemt om een succesvol leer- en werkklimaat te scheppen in de klas. Orde in de klas leidt tot de vorming van discipline, voor een leerling een belangrijke waarde om over te beschikken.

Meer leren?

Wil je meer weten over de eigenschappen van een goede leraar? Wil je meer informatie over de methoden die we bespraken in deze blog? Lees dan Leren en onderwijzen (september 2018, Roger Standaert, Firmin troch, Inge Peeters en Ilse Stroobants).

Over het boek

Sinds de vorige editie van Leren en onderwijzen in 2012 heeft de onderwijswereld niet stilgestaan. De zevende, herziene uitgave weerspiegelt de recente evoluties in het onderwijs, vanuit het oorspronkelijke standpunt van een synthese tussen een product- en procesgerichte visie op onderwijs. Het boek biedt een algemene didactiek die de bredere pedagogische uitgangspunten van het onderwijs, de psychologische en sociologische achtergronden en de algemene resultaten van onderwijsonderzoek verduidelijkt.

Roger Standaert, Firmin troch, Inge Peeters en Ilse Stroobants, Leren en onderwijzen. Inleiding tot de algemene didactiek (Acco uitgeverij, Leuven, 2018). 302 blz. €39. ISBN: 9789463444118

Verkrijgbaar via de Acco-webshop of in de boekhandel.

Over de auteurs

Roger Standaert doceerde comparatieve pedagogiek aan de Universiteit Gent en was voordien lerarenopleider en begeleider bij de vernieuwing van het secundair onderwijs. Hij verrichte pionierswerk bij de invoering van de eindtermen, waarvoor hij de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap ontving. Hij is actief als onderwijsexpert in diverse nationale en internationale projecten.

Firmin troch is licentiaat in de Pedagogische Wetenschappen en was directeur van een schoolbegeleidingsdienst. Nadien was hij schooldirecteur en docent aan de lerarenopleiding. Hij was ook jarenlang hoofdredacteur van het tijdschrift Impuls voor onderwijsbegeleiding.

Inge Peeters is licentiaat in de Pedagogische Wetenschappen en werkt als docent in de lerarenopleiding.

Ilse Stroobants is licentiaat in de Pedagogische Wetenschappen en werkt als docent in de lerarenopleiding en als directeur in het secundair onderwijs.

Geef een reactie

Sluit Menu