“Wij hechten veel belang aan schoolcultuur. Onze leerlingen gaan wel tweemaal per jaar naar het theater.”

Super, want ook die vorm van cultuur is belangrijk, maar dat is niet waar het hier over gaat. Want schoolcultuur duidt eigenlijk op de organisatiecultuur van een school.

“Oh, maar dat vinden we ook heel belangrijk. Wij organiseren onze school heel efficiënt.”

Heel goed, maar ook dat sluit niet helemaal aan bij het begrip organisatiecultuur. Daarvan zijn er honderden definities, maar eigenlijk is organisatiecultuur wat het zegt: samenwerkende mensen en hun omgeving die ervaren dat hun school ‘iets heeft’.  

Dat is klaar en duidelijk, toch? Helaas niet. Schoolcultuur is een moeilijk te omvatten begrip. Je kan het opdelen in vijf pijlers:

Filosofie/missie/visie

Identiteit

Organisatieklimaat

Stijl

Sfeer

‘Wat voor school willen wij zijn?

Wij zijn wij en waarom zijn we er?

Hoe communiceren wij?

Hoe werken wij?

Welk soort energie heerst er in de organisatie? 

Wat is het belang van schoolcultuur?

De cultuur van een school heeft geen direct effect op de resultaten van de leerlingen, maar de indirecte effecten zijn wel talrijk.

“Cultuur…

  • bepaalt de grenzen;
  • biedt een identiteit;
  • stimuleert betrokkenheid;
  • versterkt de stabiliteit van het sociale systeem;
  • stuurt attitudes en fungeert als controlemechanisme.”

Beïnvloedt schoolcultuur ook de waardevorming van jongeren?

Er is geen directe invloed van de schoolcultuur op de waarden en houdingen van jongeren aangezien die in belangrijke mate buiten de school worden gevormd. Dat betekent niet dat de schoolcultuur daar geen indirecte invloed op uitoefent.

Bijvoorbeeld: op scholen waar leerkrachten zich goed voelen en tevreden zijn met de schoolleiding, zijn de leerlingen minder racistisch. Ook als leerkrachten het gevoel hebben dat zij over voldoende autonomie beschikken, is dat het geval (Elchardus et al., 1999)*.

Hoe creëer je een positieve schoolcultuur: drie aanbevelingen

Aan de hand van onder meer de onderstaande drie aanbevelingen creëer je een gunstige omgeving voor waardevorming.

  1. Ontwikkel een democratische school en een cultuur van betrokkenheid.
  2. Kies voor een ondersteunend leiderschap dat de autonomie van de leraar niet verstikt.
  3. Houd rekening met de waarden van de leerkrachten.

Ga dus zeker met je leerlingen op culturele uitstappen en blijf je school efficiënt organiseren. Maar vergeet niet dat schoolcultuur meer is dan dat. Hou rekening met de indirecte invloed die je als school uitoefent op de normen en waarden van jongeren.

*Elchardus, M., Huyge, E., Kavadias, D., Siongers, J. (1999). Hebben scholen een invloed op waarden van jongeren? (rapport 1999/4). Brussel: TOR.

Je bent schoolleider, maar ben je ook cultuurmanager?

Als schoolleider draag je veel verantwoordelijkheden:

  • zakelijk de school leiden;
  • het programma coördineren;
  • het beleid uittekenen. 

Maar hoe doe je dat allemaal? 
Hoe druk je als schoolleider je stempel op jouw schoolcultuur? 

Over Schoolcultureel management

Hoe ziet de organisatiecultuur van jouw school eruit? Welke opvattingen, waarden en normen zijn richtinggevend voor de werking van jouw school?

Door middel van een theoretisch kader, aangevuld met getuigenissen en voorbeelden, leer jij vanuit een breder perspectief je school begrijpen en verrijken. 

Paul Mahieu, Karina Verhoeven, Schoolcultureel management (Acco Uitgeverij, Leuven, 2018). 144 blz. €25,75. ISBN: 9789463790406. 

Verkrijgbaar via de Acco-webshop of in de boekhandel.

Geef een reactie

Sluit Menu