Leerdoelen formuleren bij een les(senreeks) is belangrijk omdat ze de leerling informeren over de bekwaamheden die hij moet ontwikkelen. Ze kunnen ook dienen als rapportering van leerkracht naar leerling. Bovendien helpen ze jou als leerkracht om oefenmateriaal en toetsvragen op te stellen en leerstappen te bepalen.

Leerdoelen kan je bekijken vanuit verschillende hoeken:

  • graad van algemeenheid;
  • aspect van de persoonlijkheid waarop ze betrekking hebben;
  • formulering;
  • niveaus van complexiteit en moeilijkheidsgraad.

Deze blog biedt een eerste inzicht in hoe je gesloten en open leerdoelen kan formuleren. De informatie is gebaseerd op de nieuwe editie van Leren en onderwijzen door Roger Standaert, Firmin troch, Inge Peeters en Ilse Stroobants, beschikbaar vanaf september 2018.

Gesloten of open leerdoelen?

Gesloten leerdoelen zijn leerdoelen die je heel nauwkeurig kan omschrijven in duidelijk waarneembare termen van leerlinggedrag. Open of gematigd open leerdoelen kan je niet volledig operationeel omschrijven. Het gedrag en de reacties van de leerling kunnen in grote mate verschillen.

Gesloten leerdoelen formuleren

Wanneer je gesloten leerdoelen formuleert, moet je rekening houden met de volgende vier criteria:

  1. De handeling moet operationeel zijn. Een voorbeeld daarvan is de definitie geven van de wet van Archimedes.
  2. De inhoud moet concreet zijn, bijvoorbeeld: ‘de werkwoorden van de vier types (vinden – spitten – lopen – wachten) zonder fout in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd neerschrijven’.
  3. In de formulering voeg je bij voorkeur hulpmiddelen toe die de leerling ter beschikking gesteld worden, zoals een woordenboek of naslagwerk.
  4. De minimumprestatie van de leerling wordt vermeld, bijvoorbeeld: ‘ten minste twee nevenverschijnselen van obesitas verduidelijken’.

Open leerdoelen formuleren

Een open leerdoel beschrijft een ontmoeting, een situatie, een probleem of een taak die de leerling moet realiseren of oplossen. Het resultaat wordt niet vastgelegd en mag dus van leerling tot leerling verschillen. Eigenlijk zijn het eerder oefenactiviteiten: de leerling leert op basis van het geleerde bewerken, aanpassen en produceren.

Bij open leerdoelen stel je geen criteria voorop, maar een kwalitatieve evaluatie achteraf is wel zinvol.

Meer leren?

Heb je interesse om meer te leren over leerdoelen en didactiek in het algemeen? Lees dan Leren en onderwijzen (september 2018, Roger Standaert, Firmin troch, Inge Peeters en Ilse Stroobants).

Over het boek

Sinds de vorige editie van Leren en onderwijzen in 2012 heeft de onderwijswereld niet stilgestaan. De zevende, herziene uitgave weerspiegelt de recente evoluties in het onderwijs, vanuit het oorspronkelijke standpunt van een synthese tussen een product- en procesgerichte visie op onderwijs. Het boek biedt een algemene didactiek die de bredere pedagogische uitgangspunten van het onderwijs, de psychologische en sociologische achtergronden en de algemene resultaten van onderwijsonderzoek verduidelijkt.

Roger Standaert, Firmin troch, Inge Peeters en Ilse Stroobants, Leren en onderwijzen. Inleiding tot de algemene didactiek (Acco uitgeverij, Leuven, 2018). 302 blz. €39. ISBN: 9789463444118

Verkrijgbaar via de Acco-webshop of in de boekhandel.

Over de auteurs

Roger Standaert doceerde comparatieve pedagogiek aan de Universiteit Gent en was voordien lerarenopleider en begeleider bij de vernieuwing van het secundair onderwijs. Hij verrichte pionierswerk bij de invoering van de eindtermen, waarvoor hij de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap ontving. Hij is actief als onderwijsexpert in diverse nationale en internationale projecten.

Firmin troch is licentiaat in de Pedagogische Wetenschappen en was directeur van een schoolbegeleidingsdienst. Nadien was hij schooldirecteur en docent aan de lerarenopleiding. Hij was ook jarenlang hoofdredacteur van het tijdschrift Impuls voor onderwijsbegeleiding.

Inge Peeters is licentiaat in de Pedagogische Wetenschappen en werkt als docent in de lerarenopleiding.

Ilse Stroobants is licentiaat in de Pedagogische Wetenschappen en werkt als docent in de lerarenopleiding en als directeur in het secundair onderwijs.

Geef een reactie

Sluit Menu