Steeds meer docenten en onderwijsinstellingen zien de noodzaak in om de focus van hun onderwijs te verleggen van louter kennisverwerving naar een combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes.

Om dat doel te bereiken, moedigen onderwijsinstellingen hun docenten aan om aan de slag te gaan met ‘activerend leren’. Zo kunnen ze studenten ondersteuning bieden in hun leerproces met een optimale leerervaring als resultaat. Dat type leren lijkt nieuw, maar is, zoals je in deze blog kan lezen, van alle tijden.

Wat is activerend leren?

Activerend leren motiveert studenten om actief informatie te verwerken binnen hun leerproces. Dat leerproces verloopt in drie fases:

1. Informatie waarnemen

2. Informatie in het cognitief systeem verwerken: nieuwe informatie combineren met het bestaande referentiekader

3. Bestaande kennis uitbreiden

Activerend leren benadrukt de fase waarin er individuele cognitieve activiteit plaatsvindt. De docent treedt op als moderator van het leerproces, ondersteunt de studenten en neemt eventuele hindernissen weg.

Klinkt dat niet echt vernieuwend? Dat klopt: activerend leren is van alle tijden. Of zoals onderwijsexpert Martin Valcke zegt: “Activerend leren is zo oud als de straat.” Maar door de hernieuwde aandacht van onderwijsinstellingen voor activerende werkvormen én de nieuwe mogelijkheden die digitale tools zoals leerplatformen bieden, zit activerend leren in de lift.

Waarom activerende werkvormen? En wat dan met hoorcolleges?

Het doel van activerende werkvormen is om studenten te stimuleren om de lesinhoud vast te pakken en actief toe te passen. Betekent dat dat we hoorcolleges definitief vaarwel zeggen? Neen, hoorcolleges blijven een efficiënte manier om informatie over te brengen. Het hoorcollege als werkvorm kan je wel verrijken door studenten met multimedia zoals video’s, animaties of interactieve polls aan het denken te zetten. Of door gerichte vragen te stellen en zo veel mogelijk studenten aan het woord te laten.

Door activerende werkvormen te gebruiken kan je een rijkere leerervaring bieden en zowel kennis, vaardigheden als attitudes sterker ontwikkelen.

shutterstock_382353853_hoorcollege

Wat met kennisverwerving?

Moderne leerdoelstellingen gaan, zoals eerder gezegd, verder dan alleen kennis verwerven. Studenten moeten de verworven theorie ook kunnen toepassen in de praktijk en vaardigheden ontwikkelen die ze nodig hebben tijdens hun professionele carrière. De combinatie van vaardigheden, attitudes én kennis is namelijk noodzakelijk om tot een gefundeerde oplossing te komen voor eender welk vraagstuk.

Wat is de rol van de student in activerend leren?

De student is verantwoordelijk voor zijn eigen leerproces en moet de inspanningen leveren die nodig zijn om zijn studie tot een goed einde te brengen. Het is de student die het initiatief moet nemen om leerstof te verwerken. Dat kan onder meer door die te structureren, te analyseren, te synthetiseren, door te oefenen of nog een andere werkvorm te gebruiken die het actief leren ondersteunt.

Hoe kan een docent het leerproces ondersteunen?

Hoewel de student de eindverantwoordelijkheid draagt over zijn eigen leerproces, speelt de docent een cruciale rol om de student aan te moedigen om die verantwoordelijkheid te kunnen en te dúrven nemen. De taak van de docent daarin is in de eerste plaats om relevante lesinhouden te selecteren. Dat kan met behulp van een handboek, maar ook via video’s, animaties, grafische elementen of tabellen.

Daarnaast heeft de docent als taak om de verwerking van leerstof te faciliteren, en eventuele leerhindernissen weg te nemen. Studenten stuiten tijdens het leren soms op ongewenste drempels, die buiten de context van de leerdoelstellingen vallen, zoals een ontoereikende kennis van een bepaald digitaal programma. Dan is het belangrijk om daar rekening mee te houden en een veilige leeromgeving op maat te creëren met een duidelijke focus op het vooropgestelde leerdoel. Zo kan je studenten meer motiveren, zodat ze leersucces ervaren dat het gevoel van inspanning overstijgt.

Zo oud als de straat

Het hoger onderwijs stuurt steeds meer aan op actiever en meer probleemoplossend leren. Een ingrijpende verandering voor sommigen, slechts een kleine aanpassing voor velen. Met variatie in werkvormen, duidelijk gedefinieerde leerdoelstellingen en/of de verrijking van lesinhoud met multimedia ben je als docent al een eind op weg. Het doel blijft intussen ongewijzigd: studenten optimaal ondersteunen met een maximaal leerrendement als resultaat. Een concept zo oud als de straat.

Download de whitepaper 'Activerend leren'

Whitepaper Activerend leren - Acco Uitgeverij

Onze leerconsultants formuleerden een verhelderend antwoord op vragen die docenten in het hoger onderwijs zich stellen bij activerend leren. Dat deden ze in nauwe samenwerking met enkele experts in didactiek en activerend leren, namelijk Martin Valcke, Kris van den Branden en Jo Tondeur.

Download nu de whitepaper en kom te weten hoe je een activerend leertraject voor je studenten kan starten of verder uitbouwen

Geef een reactie

Sluit Menu